Wydziedziczenie w testamencie

Po przekazaniu gospodarstwa synowi jestem rencistką. Posiadam jeszcze na własność dom mieszkalny, który stanowi mój majątek odrębny, ponieważ przepisali go na mnie moi rodzice. Jestem osobą już słabego zdrowia. Choć formalnie jestem mężatką, to mój mąż kilkanaście lat temu odszedł do innej kobiety, pozostawiając mnie samą z małoletnimi dziećmi.

Czytelniczka obawia się, że po jej śmierci mąż w postępowaniu spadkowym zażąda udziału w spadku, zaś ona chciałaby żeby w przyszłości dom przypadł synowi, z którym pozostaje w bardzo dobrych stosunkach.

Czy istnieje możliwość uregulowania spadku jeszcze za mojego życia, a więc w formie testamentu, tak aby jedynie syn dostał ten dom? - pyta redakcję schorowana rencistka, dodając również, że ma jeszcze trójkę dorosłych dzieci, które pozakładały rodziny mieszkają w mieście i nie roszczą pretensji do spadku.

Ustawowe dziedziczenie

Wysokość zachowku wynosi od połowy ięc do dwóch trzecich ustawowo należnego syn udziału w spadku. Jedyną drogą ustano-va- wienia tego faktu jest sporządzenie testa-sz- mentu, w którym koniecznie należy podać za- przyczynę wydziedziczenia, nie Prawo do zachowku przysługuje jedynie pominiętym w testamencie dzieciom, wnukom oraz rodzicom spadkodawcy. Dlatego też tylko te osoby należy podać w testamencie, aby je pominąć w prawie id- do zachowku. Pozostałych spadkobierców dziedziczących z mocy ustawy (dalszą rodzinę) nie ma obowiązku wydziedziczania.

Prawo do spadku mają ustawowi spadkobiercy. W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci i małżonek. Jeżeli spadkodawca posiada maksymalnie trójkę dzieci, wtedy dziedziczą one spadek w częściach równych - identycznych jak małżonek, i i Bardziej skomplikowanie przedstawia się sytuacja, gdy dzieci jest np. czworo, j ponieważ małżonkowi należy się jedna czwarta udziału w spadku. Pozostałe trzy czwarte w częściach równych przysługują dzieciom. Ta właśnie sytuacja występuje w przypadku naszej pomorskiej czytelniczki i - jak się okazuje - jej obawy są jak najbardziej słuszne.

Jeżeli małżeństwo jest bezdzietne, małżonkowi należy się połowa udziałów w spadku, druga jej część przypadnie w i udziale rodzicom i rodzeństwu spadkodawcy.

Dziedziczenie testamentowe

Spadkodawca ma swobodne praw rozporządzać swoim majątkiem na wypadek śmierci, zaptępując go w testamencie jednej lub kilku wybranym osobom Z grona mich ttiumwh spadkobierców (np d/icci, członków swojej dalszej rodziny) może wybrać nawet tylko jedną osobę i zapisać jej w testamencie cały swój majątek.

Zstępni (dzieci, wnuki) małżonek i rodzice, którzy byli powołani do spadku jako spadkobiercy ustawowy lecz zostali pominięci w testamencie mają prawo do zachowku, ale tylko pod warunkiem, że me zostali wydziedziczeni w testamencie, mieli pozbawieni prawa do zachowku. Zachowek jest jedną z instytucji prawa spadkowego polegającego na nadaniu uprawień członkom rodziny spadkodawcy na wypadek pominięcia ich w testamencie.

Prawo do zachowku

Wysokość zachowku wynosi od połowy więc do dwóch trzecich ustawowo należnego syn udziału w spadku. Jedyną drogą ustanowienia tego faktu jest sporządzenie testamentu, w którym koniecznie należy podać za- przyczynę wydziedziczenia, nie Prawo do zachowku przysługuje jedynie pominiętym w testamencie dzieciom, wnukom oraz rodzicom spadkodawcy. Dlatego też tylko te osoby należy podać w testamencie, aby je pominąć w prawie id- do zachowku. Pozostałych spadkobierców dziedziczących z mocy ustawy (dalszą rodzinę) nie ma obowiązku wydziedziczania, gdyż wystarczy samo niewymienienie ich w testamencie - będą pozbawieni prawa do spadku, zaś zachowek i tak im się nie należy.

Przyczyny wydziedziczenia

Bardzo istotna jest przyczyna wydziedziczenia. W testamencie musi być ona szczegółowo, precyzyjnie i zrozumiale opisana. Art. 1008 kodeksu cywilnego dopuszcza możliwość wydziedziczenia jedynie w konkretnych przypadkach. Otóż matżonka, zstępnych i rodziców można wykluczyć z zachowku jedynie z następujących przyczyn:

  • gdy wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Nie wystarczy samo prowadzenie nagannego trybu życia (alkohol, narkotyki, zaniedbywanie rodziny). Spadkodawca bowiem wcześniej powinien się domagać od niego zaprzestania takiego trybu życia;
  • względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób dopuścili się umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • względem spadkodawcy uporczywie nie dopełniali obowiązków rodzinnych (np. nie płacili alimentów, odmawiali opieki). Odmowa udzielenia opieki nad spadkobiercą.
  • względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób dopuścili się umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • względem spadkodawcy uporczywie nie dopełniali obowiązków rodzinnych (np. nie płacili alimentów, odmawiali opieki). Odmowa udzielenia opieki nad spadkodawcą musiała być jednak długotrwała. Nie można też domagać się wydziedziczenia, gdy spadkobierca nie dopełniał tych obowiązków, bo np. był chory lub wyjechał za granicę.

Istota przysługujących uprawnień do zachowku opiera się na istnieniu więzi rodzinnej pomiędzy tym kto dziedziczy, a tym kto pozostawia po sobie spadek. Jeśli więc spadkobierca postępuje w sposób nieetyczny i dopuszczał się wymienionych wyżej czynów - wtedy stanowi to podstawę do wydziedziczenia.

Inne przyczyny niż wymienione w art. 1008 kc nie mogą być przyczyną wydziedziczenia. Spadkodawca nie może się więc powoływać na to, że np. spadkobierca ożenił się wbrew jego woli czy wybrał inne miejsce zamieszkania.

Ważność testamentu

Spadkobierca, który dowiedział się, że w chwili otwarcia spadku został wydziedziczony powinien więc sprawdzić, czy spadkodawca zrobił to skutecznie. Wydziedziczyć można tylko w prawidłowo sporządzonym testamencie. Aby ten był ważny, musi zawierać wyraźne rozporządzenie mieniem ale tylko jednego spadkodawcy.

Jeżeli został spisany odręcznie, to powinien go napisać ręcznie on sam, a następ-

Istota zachowku w postępowaniu spadkowym

Zachowek przysługuje najbliższym członkom rodziny spadkodawcy na wy-I padek jego śmierci, jeżeli pominął on ich w sporządzonym przez siebie testamencie. Kodeks cywilny uznaje w art. 991-1011, że spadkodawca nie może pozbawić dzieci, wnuków, małżonka oraz rodziców zabezpieczenia na wypadek śmierci - jeżeli ich nie wydziedziczył w testamencie.

Ograniczenie to ma służyć ochronie najbliższej rodziny zmarłego na wypadek, gdyby ta została w testamencie omyłkowo pominięta (np. spadkodawca nie miał świadomości, że powołując spadkobiercę testamentowego tym samym wyłącza dziedziczenie osób niewymienionych w testamencie) lub też została pominięta bez istotnej przyczyny.

Osoby uprawnione do zachowku mają prawo domagać się 1/2 (a małoletni i trwale niezdolni do pracy - 2/3) części udziału w spadku, jaki by im przypadał, gdyby spadkodawca przed śmiercią nie sporządził testamentu. W pewnych sytuacjach przy ustalaniu wysokości zachowku uwzględnia się również wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę przed śmiercią. Z roszczeniem o zachowek nie można jednak wystąpić, jeżeli dany członek rodziny otrzymał kwotę z innego tytułu niż powołanie do spadku, np. na jego rzecz był dokonany zapis.

Przychody z tytułu zachowku nie podlegają przepisom o podatku od spadków i darowizn, jak również nie są obciążone podatkiem dochodowym.

Nie własnoręcznie podpisać się pod nim. Dokument ten nie może być pisany na maszynie, komputerze czy zlecony do napisania innej osobie.

Sporządzić testament może tylko osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, a więc pełnoletnia i nieubezwlasnowolniona. Sporządzający testament (testator) nie może w chwili sporządzania go znajdować się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji (np. szok spowodowany wypadkiem losowym, upojenie alkoholowe). Nie może też działać pod wpływem błędu czy groźby. Wymienione okoliczności stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności tego dokumentu w drodze sądowej.

Skuteczność wypowiedzenia

Jeżeli wydziedziczony spadkobierca dojdzie do wniosku, że testament nie jest ważny, a więc nieważne jest też wydziedziczenie - wówczas ma prawo zakwestionować ważność testamentu oraz samego wydziedziczenia. Może też zakwestionować zapisane w testamencie powody wydziedziczenia i udowodnić przed sądem, że były one nieprawdziwe.

W przypadku naszej czytelniczki istnieją bardzo mocne podstawy do wydziedziczenia męża ze spadku łącznie z wykluczeniem go prawa do zachowku. Trójka pozostałych dzieci, po dojściu do porozumienia z matką jeszcze za jej życia oraz jej synem, w trakcie postępowania spadkowego mogłyby się zrzec prawa do zachowku.

Przykład 1

Spadkodawca w chwili śmierci był w związku małżeńskim. Miał trójkę dzieci. W testamencie całość majątku zapisał na brata.

W tym przypadku uprawnionymi do zachowku są żona i dzieci spadkodawcy, gdyż to one z mocy ustawy dziedziczyłyby po spadkodawcy, gdyby ten nie sporządził testamentu. Rodzice spadkodawcy nie mogą tutaj dziedziczyć, gdyż w pierwszej kolejności z mocy ustawy do spadku powołane są dzieci i małżonek. Rodzice mogą dziedziczyć, gdy spadkodawca nie ma małżonka i dzieci.

Przykład 2

♦ Spadkodawca w chwili śmierci byt rozwiedziony. Miał dwójkę dzieci. W testamencie do całości spadku po sobie powołał konkubinę.

W powyższym przykładzie do zachowku uprawnione są jedynie dzieci spadkodawcy, gdyż tylko one ustawowo dziedziczyłyby spadek po nim. Uprawnienie do żądania zachowku nie przysługuje bowiem byłej żonie, gdyż nawet w razie braku testamentu, gdyby dziedziczenie nastąpiłoby wg ustawy, były małżonek nie miałby do tego prawa.

Przykład 3

♦ Spadkodawca w chwili śmierci byl kawalerem. Nie mial dzieci. Sporządził testament, w którym do całości spadku powołał swoją narzeczoną.

W powyższym przypadku do zachowku powołani są rodzice spadkodawcy, ponieważ w razie braku testamentu, to oni dziedziczyliby z mocy ustawy cały spadek.


Panel logowania

Szybki sposób na dodawanie komentarzy i opinni

Nie masz konta? Zarejestruj


Pawilony


Szybki kontakt
Powiązane artykuły

© Portal rolniczy